Nedir?
Şıllık, ince hamurların ceviz ve şerbetle buluştuğu bir Güneydoğu tatlısıdır. Yabancıya anlatırken "şerbetli krep" demek işi kolaylaştırır; ama Urfalı için şıllık düğün, bayram ve misafir sofrasının tatlısıdır. Un ve sudan yapılan cıvık bir hamur sacda ince ince pişirilir, arasına dövülmüş ceviz serpilerek katlanır, üzerine şerbet ve tereyağı dökülür. Dinlenince şerbeti çeker; yumuşak, sulu ve hafif bir tatlı olur.
Adı ve kökeni
Adın kökenine dair farklı anlatımlar vardır ve kesin bir açıklama bilinmez. Şıllık hem Şanlıurfa'da hem Adıyaman'da yaygındır; iki şehir de onu kendi tatlısı olarak anar ve "kimin" sorusu şakayla karışık süren bir tartışmadır. Akıtma denen ince, akışkan hamurların sacda pişirilmesi Güneydoğu'nun ve Anadolu'nun pek çok yerinde bilinen bir tekniktir; şıllık bu tekniğin şerbetli ve cevizli bir yorumudur. Şıllık, "Urfa Şıllık Tatlısı (Şanlıurfa Şıllık Tatlısı)" adıyla TÜRKPATENT'te mahreç işareti olarak tescillidir (no. 232, 20.11.2017; tescil ettiren Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası).
Malzemeler
- Un
- Su ve bir tutam tuz
- Kimi tariflerde yumurta ya da süt
- Dövülmüş ceviz
- Şerbet için şeker, su ve limon
- Tereyağı
- Pişirmek için sac ya da geniş tava
Nasıl yapılır?
- Şerbet önceden hazırlanır: şeker ve su kaynatılır, limonla kesilip ılımaya bırakılır.
- Un, su, tuz ve isteğe göre yumurta çırpılarak akıcı, pürüzsüz bir hamur hazırlanır; kısa süre dinlendirilir.
- Sac ya da tava ısıtılıp hafifçe yağlanır; hamur kepçeyle dökülüp ince yayılır.
- Bir yüzü piştikçe alınır; krep gibi ince yufkalar hazırlanır.
- Yufkalar tepsiye katlanarak ya da üst üste dizilir, aralarına dövülmüş ceviz serpilir.
- Üzerine ılık şerbet dökülür, kızdırılmış tereyağı gezdirilir ve şerbeti çekmesi için dinlendirilir.
Sıcak hamura ılık ya da soğuk şerbet dökmek, hamurun dağılmadan şerbeti emmesini sağlar. Hamurun ince ve delikli pişmesi, şerbeti eşit çekmesi için önemlidir; kalın pişen yufkalar ağır ve hamurumsu olur. Kimi evlerde ceviz yerine antep fıstığı da kullanılır, ama Urfa'da en yaygın olanı cevizdir.
Ne zaman, nasıl yenir?
Düğün, bayram ve misafir tatlısıdır; yılın her mevsimi yapılır. Kebap sofrasının sonunda küçük bir porsiyon, yanında çay ya da mırra ile yenir. Baklava gibi kat kat yağlı yufkalardan oluşmadığı için daha hafif hissettirir. Ilık ya da oda sıcaklığında servis edilir; kimi evlerde üzerine ayrıca ceviz serpilir. Kış akşamlarında sütle pişen menengiç kahvesi yanında da tercih edilir. Şerbetin hafif olmasını isteyenler için kimi evlerde limon oranı artırılır; tatlı böylece daha ferah bir tada kavuşur.
Benzerlerinden farkı
Baklava ince yufkaların fırında pişmesiyle, kadayıf tel hamurla yapılır; şıllığın hamuru ise sacda pişen akışkan bir hamurdur. Urfa'nın öteki ev tatlısı hırtlevik daha sade bir hamurla, yağda ya da sacda pişirilip şerbetlenir; şıllık ise cevizli katlarıyla ayrılır. Batı mutfağının kreplerine benzese de tereyağı, ceviz ve şerbet onu tamamen bir şerbetli tatlıya dönüştürür.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Şanlıurfa'da şıllık yöresel tatlıcılarda, bazı kebapçıların tatlı seçenekleri arasında ve sıra gecesi sofralarında karşınıza çıkabilir. En yaygın olarak ise evlerde, düğün ve bayram hazırlıklarında yapılır. Tatlıcılarda bazen siparişle hazırlandığı için önceden sormak iyi olur. Düğün sezonunda, özellikle yaz aylarında, tepsi tepsi hazırlanıp konuklara dağıtılan şıllık, Urfa'da bir kutlamanın habercisi gibidir. Kimi tatlıcılar şıllığı porsiyonla değil tepsiyle satar; tek kişilik istemek için sormanız gerekebilir.
İklim'de
Menümüzde şıllık yok. Tatlı tarafını bizde Hırtlevik, süt helvası ve revani taşır.
Şıllık hakkında
Şıllık nerenin tatlısı?
Şanlıurfa ve Adıyaman'da yaygın olarak yapılır; iki şehir de şıllığı kendi tatlısı olarak anar. Güneydoğu'nun başka yerlerinde de bilinir.
Şıllık nedir?
Sacda krep gibi ince pişirilen akıtma hamurlarının cevizle katlanıp şerbetlenmesiyle yapılan bir tatlıdır.
Şıllık nasıl yapılır?
Un, su ve isteğe göre yumurtayla akıcı bir hamur hazırlanır, sacda ince ince pişirilir. Hamurlar cevizle katlanır, üzerine ılık şerbet ve tereyağı dökülür.
Şıllık kaç kalori?
Şerbet, ceviz ve tereyağı miktarına göre değişir; şerbetli tatlılar genel olarak enerjisi yüksek tatlılardır.
Şıllık ne demek?
Şanlıurfa ve Adıyaman'da şıllık, sacda pişen ince akıtma hamurlarının cevizle katlanıp şerbetlenmesiyle yapılan tatlının adıdır. Gündelik Türkçede aynı sözün kaba ve aşağılayıcı bir sıfat anlamı da bulunduğu için adı ilk kez duyan şaşırabilir; yörede ise yalnızca bu tatlıyı anlatır.
Adı neden şıllık?
Kesin bir açıklaması yok. Halk arasında tatlının dağınık görünümü yüzünden bu adı aldığı anlatılır; Şanlıurfalı bir şıllık ustası bu açıklamayı Osmanlı dönemine kadar götürür. Adın tatlının sulu, şerbetli olmasından geldiğini düşünenler de vardır.