Nedir?
Sini taraklığı, kuzu pirzolasının tepside fırınlandığı bir Urfa et yemeğidir. İnce dilimlenip hafifçe dövülen pirzolalık et; sadeyağ, yarım ay doğranmış soğan, sarımsak, salça, tuz ve baharatla iyice yoğrulur, tepsiye düz dizilir. Üstü saçak gibi kesilmiş acı kırmızı biber ve halka domatesle kapatılır, biraz su eklenip fırına verilir. Et kendi yağı ve sebzelerin suyuyla pişer.
Adı ve kökeni
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi'nin yayımladığı yöresel tariflere göre yemeğin Urfa ağzındaki söylenişi "sinidaraklığı"dır; "sini" Farsça büyük tepsi, "taraklık" ise etin pirzola kısmıdır. Türk Patent ve Marka Kurumu'nda 2023'te Urfa Sini Darahlığı / Şanlıurfa Sini Taraklığı adıyla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir (no. 1319). Tescil belgesine göre taraklık İvesi ırkı kuzudan elde edilir, yemekte tescilli Şanlıurfa sadeyağı kullanılır ve baharat karışımı tarçın, kimyon, çemen, yenibahar, zencefil ve karanfilden oluşur. Ercan ve Erdoğan'ın 2023 menü taramasında Şanlıurfa işletmelerinin yalnızca küçük bir kısmının menüsünde yer aldığı görülür.
Malzemeler
- Kuzu taraklığı (pirzolalık et)
- Domates
- Taze acı kırmızı biber
- Kuru soğan, sarımsak
- Sadeyağ
- Domates salçası
- Tuz, karabiber
- Baharat karışımı (tarçın, kimyon, çemen, yenibahar, zencefil, karanfil)
- Su
Nasıl yapılır?
- Et bir gün dinlendirilir, pirzolalık şekilde ince dilimlenip çok az dövülür.
- Sadeyağ, yarım halka doğranmış soğan, ince doğranmış sarımsak, salça, tuz ve baharatla iyice yoğrulur.
- Et tepsiye düz şekilde dizilir.
- Başı kesilen biberler dört parça saçak, domatesler halka kesilip etin üstüne dizilir.
- Etin kuruyup yanmaması için su eklenir.
- 200 derece fırında yaklaşık bir saat pişirilir, fırından çıkınca beş dakika dinlendirilir.
Belediyenin daha eski tarifinde domates, biber, soğan ve sarımsak küçük doğranıp etle birlikte yoğrulur; tescil tarifinde ise sebzeler etin üstüne dizilir.
Ne zaman, nasıl yenir?
Tescil belgesinde servisin kuru soğan, ayran ve Urfa açık ekmeği ya da tırnaklı ekmek ile yapılabileceği yazar. Tepsi ortaya konur; pirzolalar elle ya da ekmekle tutularak yenir, tepsinin dibindeki salçalı yağa ekmek banılır. Kalabalık sofralar için pratiktir: tek tepside birçok kişiye yetecek et pişer. Tepside fırınlanan öteki Urfa yemekleri için tepsi kebabı maddesine bakabilirsiniz.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Lokanta menülerinde seyrek görülür; daha çok evlerde pişen bir tepsi yemeğidir. Yöresel mutfağa ağırlık veren bazı mekânlar siparişle hazırlayabilir.
İklim'de
Menümüzde sini taraklığı yok. Kuzu pirzolası arayanlar için sulu yemekler arasında Sulu Pirzola, fırında pişen etli bir tabak için Kuzu Tandır bulunur. Domates ve biberle pişen kebap arayanlar Domatesli Kebap da seçebilir.
Sini taraklığı hakkında
Taraklık ne demek?
Belediyenin yöresel tariflerinde taraklığın etin pirzola kısmını ifade ettiği belirtilir. Tescil belgesinde de 'kuzu taraklığı (pirzolalık et)' olarak geçer.
Sini ne demek?
Sini, Farsça kökenli bir kelimedir ve büyük tepsi anlamına gelir. Yemek adını içinde fırınlandığı tepsiden alır.
Sini taraklığı coğrafi işaretli mi?
Evet. Urfa Sini Darahlığı / Şanlıurfa Sini Taraklığı adıyla 2023'te mahreç işareti olarak tescil edilmiştir (tescil no. 1319).