Nedir?
Mırra, Urfa'nın ve Mardin'in acı kahvesidir. Türk kahvesi gibi telveli ve köpüklü değildir; saatlerce, defalarca kaynatılmış, koyu, neredeyse pekmez kıvamına yakın bir özdür. Şeker konmaz. Kulpsuz küçük fincanın dibini örtecek kadar, bir iki yudum ikram edilir. Urfa'da misafir, taziye ve sıra gecesi kahvesidir; ikramın kendisi kadar adabı da önemlidir. İlk yudumda çok sert gelebilir; tadı kuru, keskin ve uzun sürelidir. Az miktarda içilmesinin nedeni de budur: mırra doyurmak için değil, ağırlamak için verilir.
Adı ve kökeni
Adının Arapçada "acı" anlamına gelen "murr" sözüyle ilişkili olduğu anlatılır. Acı kahve geleneği Arap yarımadasından Mezopotamya'ya uzanan geniş bir coğrafyada bilinir; Urfa ve Mardin'de bu gelenek kendi adabıyla yerleşmiştir. Mırranın konuk ağırlamanın, saygının ve paylaşmanın simgesi sayıldığı, düğünden taziyeye birçok toplulukta ikram edildiği bilinir. Ne zamandan beri bu biçimde yapıldığına dair kesin bir tarih verilemez.
Malzemeler
- Kahve çekirdeği (hafif kavrulmuş)
- Bol su
- İsteğe göre kakule
- Büyük bir cezve, güğüm ya da tencere ve servis için küçük bir ibrik
Nasıl yapılır?
- Kahve çekirdekleri hafifçe kavrulur ve iri çekilir.
- Büyük bir kapta bol suyla kaynatılır.
- Ateşten alınıp dinlendirilir; telve dibe çökünce üstteki kahve süzülür.
- Süzülen kahve yeniden kaynatılır; bu kaynatma-dinlendirme-süzme döngüsü birkaç kez tekrarlanır.
- Su azaldıkça kahve koyulaşır; kimi evlerde son aşamada kakule eklenir.
- Küçük bir ibriğe alınır ve sıcak tutulur.
Mırra yapımı sabır ister; günlerce kaynatılarak koyulaştırıldığı da anlatılır. Bu yüzden evlerde çoğu zaman bir kez hazırlanıp birkaç gün boyunca ikram edilir. Mırrayı ikram eden kişinin ayakta durması, fincanları sırayla doldurması ve misafirin sağ tarafından başlaması gibi kuralların, toplantının ciddiyetine göre daha sıkı ya da daha gevşek uygulandığı anlatılır; ev sahibinin üslubu da bunu belirler.
Ne zaman, nasıl yenir?
Kulpsuz küçük fincana bir iki yudum konur. Fincan sağ elle alınır, içilir ve ikram edene geri verilir; masaya bırakılmaz. Urfa'da fincanı masaya bırakanın, ikram edenle evlenmesi ya da fincanı altınla doldurması gerektiği şakayla anlatılır. Daha fazla istemiyorsanız fincanı hafifçe sallayarak geri vermek âdettir. Sıra gecelerinde çiğ köfteden sonra, taziyelerde kapıda, düğünlerde dolaşır; bir tatlının ardından da ikram edilebilir. Ağır bir yemekten sonra bir iki yudum mırra, yemeği kapatan ve ağızdaki yağı alan bir son olarak da görülür.
Benzerlerinden farkı
Türk kahvesi bir kez pişirilir, köpüklüdür ve şekerli ya da şekersiz içilir; mırra ise defalarca kaynatılır, köpüksüzdür ve hep şekersizdir. Arap kahvesi diye bilinen açık renkli, kakuleli kahvelerle akrabadır ama genellikle daha koyu ve acıdır. Adı kahve olsa da kahve çekirdeği içermeyen menengiç kahvesiyle karıştırılmamalıdır. Soğuk içilen meyan şerbeti de acımtırak bir tada sahiptir, ama kahve değildir.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Şanlıurfa'da mırra sıra gecesi mekânlarında, eski konaklarda hizmet veren kahvelerde ve taziye evlerinde ikram edilir. Bazı yöresel mekânlar yemek sonrasında, bir hırtlevik ya da şerbetli tatlının ardından mırra sunar. Hazır mırra şişeleri de satılır; ama ikram adabıyla birlikte tatmak için bir sıra gecesi ya da konak ortamı daha doğal bir deneyim sunar. Mırra fincanını ilk kez alacaksanız ev sahibinin ya da yanınızdakinin hareketlerini izlemek, adabı öğrenmenin en kolay yoludur.
İklim'de
Menümüzde mırra yok. Yemek sonrasında çay ve tatlılarımızla sofrayı kapatabilirsiniz.
Mırra hakkında
Mırra nedir?
Kahve çekirdeğinin uzun süre ve defalarca kaynatılmasıyla elde edilen, şekersiz ve çok koyu bir acı kahvedir. Urfa ve Mardin başta olmak üzere Güneydoğu'da ikram kahvesi olarak bilinir.
Mırra neden acı?
Şeker katılmaz ve kahve suyu azalana kadar defalarca kaynatılarak koyulaştırılır. Adının da Arapçada acı anlamına gelen sözle ilişkili olduğu anlatılır.
Mırra nasıl içilir?
Kulpsuz küçük fincana bir iki yudumluk konur; fincan sağ elle alınır, içilir ve ikram edene geri verilir. Fincanı masaya bırakmamak âdettir.
Mırrada kafein var mı?
Evet. Gerçek kahve çekirdeğinden yapıldığı için kafein içerir; ancak çok küçük miktarlarda içilir.