Nedir?
Pıtpıt, Urfa'nın bulgurla yapılan sade bir yemeğidir. Sadeyağda pembeleşene kadar kavrulan ince doğranmış soğanın üstüne su ve tuz eklenir, su kaynayınca yıkanmış ince bulgur katılır. Bulgur yumuşayınca ateşten alınır. Ortaya çıkan, ne çorba kadar sulu ne de pilav kadar katı, kaşıkla yenen sıcak bir tabaktır.
Adı ve kökeni
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi'nin yayımladığı yöresel tariflerde "Pıtpıt Çorbası" adıyla, çorbalar arasında yer alır ve kıvamının çorbayla pilav arasında olduğu özellikle not edilir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Şanlıurfa yemek geleneği yayınında da Urfa çorbaları arasında "pıt pıt" olarak sayılır. Yerel basında yer alan bir haberde ise adın, buğdayın tokmakla dövülmesi sırasındaki sesten geldiği anlatılır ve dövme buğday, nohut, yoğurt, un, yumurta, tereyağı ve naneyle yapılan, kış aylarında sık pişen bir çorba tarif edilir. Yani pıtpıt adı Urfa'da birden fazla usulü kapsar. Ercan ve Erdoğan'ın 2023 menü taramasında pıtpıta Şanlıurfa işletmelerinin menülerinde nadiren rastlanmıştır.
Malzemeler
Belediye tarifine göre:
- İnce bulgur
- Kuru soğan
- Sadeyağ
- Su
- Tuz
Nasıl yapılır?
- Soğanlar ayıklanıp ince doğranır.
- Geniş bir tencerede sadeyağ ısıtılır, soğanlar pembeleşene kadar kavrulur.
- Su ve tuz eklenir, suyun kaynaması beklenir.
- Yıkanmış bulgur kaynayan suya eklenir.
- Bulgur yumuşayıp kıvam çorbayla pilav arasında bir yere gelince ateşten alınır.
- Sıcak servis edilir.
Kıvamı suyun miktarı belirler; daha sulu sevenler su ekleyebilir, daha katı sevenler bulguru biraz daha pişirebilir. Yerel basında anlatılan yoğurtlu usulde ise, genel hatlarıyla, dövme buğday ve nohut haşlanır, yoğurt yumurta ve unla terbiye edilip çorbaya katılır, üstüne tereyağında kızdırılmış nane dökülür.
Ne zaman, nasıl yenir?
Kış aylarında, sıcak ve doyurucu bir kaşık yemeği olarak yenir. Sade usulü kısa sürede hazırlanır; evde bulgur ve soğanın bulunduğu her gün yapılabilir. Yanına turşu, ayran ya da yoğurt konabilir. Sade usul, malzemesinin azlığına rağmen kavrulmuş soğan ve sadeyağ sayesinde tok tutan bir tabaktır; et yemeğinin yanında pilav yerine de düşünülebilir. Urfa'nın öteki sade çorbaları için püşürük ve mahluta maddelerine bakabilirsiniz.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Pıtpıt lokanta menülerinde nadir görülür; ev mutfağına aittir. Kış aylarında yöresel çorba sunan bazı mekânlarda karşınıza çıkabilir. Hangi usulün pişirildiğini sormak, beklentinizi doğru kurmanızı sağlar.
İklim'de
Menümüzde pıtpıt yok. Bulgurlu sade bir tabak arayanlar için pilavlar arasında Bulgur Pilavı, yoğurtlu sıcak bir çorba için Yayla Çorbası bulunur.
Pıtpıt hakkında
Pıtpıt çorba mı, pilav mı?
Belediyenin yöresel tarifine göre kıvamı ne çorba gibi sulu ne de pilav gibi katıdır; ikisinin arasındadır.
Pıtpıt adı nereden gelir?
Yerel basında, adın yapım aşamasında buğdayın tokmakla dövülmesinden geldiği anlatılır. Kesin bir köken bilgisine ulaşamadık.
Pıtpıt çorbasında yoğurt var mı?
Belediye tarifinde yoktur: ince bulgur, soğan, sadeyağ, su ve tuzla yapılır. Yerel basında anlatılan bir başka usulde ise dövme buğday, nohut, yoğurt, yumurta ve nane kullanılır.