Nedir?
Su kabağı yemeği, Urfa'nın yaz aylarında pişen etli sebze yemeğidir. Kabuğu soyulup çekirdekleri ayıklanmış genç su kabağı küp küp doğranır; kuşbaşı kuzu eti, ilikli kemik, nohut ve bol domates suyuyla pişirilir. Ekşi narın suyu ya da koruk suyu ve biraz şekerle mayhoş bir tada getirilir. Kabak piştikçe yumuşar, suyunu yemeğe verir.
Adı ve kökeni
Su kabağı, bilimsel adıyla Lagenaria siceraria, Türkiye'nin pek çok yerinde kurutulup kap olarak kullanılan kabaktır; Şanlıurfa'da ise olgunlaşmamış meyvesi sebze olarak yetiştirilir ve tüketilir. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi'nin yöresel tariflerinde Urfa'da "asma kabağı"na verilen ad olarak geçer. Yemek, Türk Patent ve Marka Kurumu'nda 2018'de Urfa (Şanlıurfa) Su Kabağı Yemeği adıyla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir (no. 328). Tescil tanımına göre yemek, su konulmadan, yalnız domatesin suyu ve yemeğe adını veren kabakla yapılır; ekşiliği koruk ya da nar suyundan alır. Ercan ve Erdoğan'ın 2023 menü taramasında Şanlıurfa işletmelerinin hiçbirinin menüsünde görülmemiştir.
Malzemeler
- Su kabağı (genç, olgunlaşmamış)
- Kuşbaşı, orta yağlı koyun eti ve ilikli kemik
- Nohut (önceden ıslatılmış)
- Bol domates (suyu için) ve az domates salçası
- Ekşi nar suyu ya da koruk suyu
- Biraz toz şeker, tuz
Nasıl yapılır?
- Nohut bir gece önceden ıslatılır.
- Kabağın sapı kesilir, dilimlere ayrılır, çekirdekleri ayıklanır, yeşil kabuğu soyulup küp doğranır.
- Domatesler süzgeçte ezilip suyu alınır; nar suyu kullanılacaksa narlar ezilip süzülür.
- Et, ilikli kemikler, nohut, domates suyu ve salça tencerede pişirilir.
- Kaynayan yemeğe kabaklar, nar ya da koruk suyu, şeker ve tuz eklenir.
- Kısık ateşte, kabaklar yumuşayana kadar pişirilir.
Belediyenin ev tarifinde et küçük doğranmış kırmızı biberle kavrulur, suyla pişirilir ve ekşilik limon tuzuyla verilir; tescilli usul domates suyu ve nar ya da koruk suyudur.
Ne zaman, nasıl yenir?
Su kabağının mevsimi olan yaz aylarının yemeğidir. Tescil belgesinde pilav, aya köftesi ya da iri yuvalak ve taze isot ile sunulduğu yazar. Mayhoş tadı, sıcak günlerde ağır gelmeyen bir öğle yemeği yapar.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Su kabağı yemeği lokanta menülerinde nadir görülür; evlerde ve yaz aylarında yöresel mutfak çıkaran bazı yerlerde pişer. Su kabağı da her pazarda bulunmaz; mevsiminde Urfa'nın sebze pazarlarında aranabilir.
İklim'de
Menümüzde su kabağı yemeği yok. Etli sebze yemeği arayanlar için sulu yemekler arasında Taze Fasulye Etli ve Güveç bulunur.
Su kabağı yemeği hakkında
Su kabağı nedir?
Bilimsel adı Lagenaria siceraria olan, Urfa'da asma kabağı da denen kabaktır. Olgunlaşmamış meyvesi sebze olarak pişirilir; olgunlaşıp kuruyunca kap yapımında kullanılan türdür.
Su kabağı yemeğine neden su konmaz?
Tescil tanımına göre yemek su konulmadan, yalnız domatesin suyu ve kabağın kendi suyuyla pişirilir. Belediye tarifinde ise salçalı suyla pişen bir ev usulü de verilir.
Su kabağı yemeği coğrafi işaretli mi?
Evet. Urfa (Şanlıurfa) Su Kabağı Yemeği adıyla 2018'de mahreç işareti olarak tescil edilmiştir (tescil no. 328).