Nedir?
Semsek, Urfa sofrasının kıymalı böreğidir. Yarım ay biçimli, kenarları bastırılarak kapatılmış, dışı çıtır içi kıymalı bir hamur işidir. Urfa'da "ara sıcak" denince ilk akla gelenlerdendir; içli köfte ve ağzı yumukla aynı tepside gelir. Urfa'da çoğunlukla kızgın yağda kızartılır; Güneydoğu'nun başka şehirlerinde, örneğin Gaziantep'te, fırında pişirilen ve biçimi farklı yorumları da bilinir. Bu yüzden "semsek" adı şehirden şehre biraz farklı bir hamur işini anlatabilir.
Adı ve kökeni
Adının, Orta Doğu ve Orta Asya mutfaklarında sambusa, sambusak, samsa gibi adlarla bilinen içi doldurulmuş hamur işleriyle akraba olduğu anlatılır. Bu ailenin üyeleri geniş bir coğrafyaya yayılmıştır ve her bölge kendi hamuru, kendi harcıyla onu yerlileştirmiştir. Urfa'nın semseği isotlu kıymasıyla ve yalın hamuruyla ayrılır. Ne zaman Urfa mutfağına girdiğine dair kesin bir kayıt yoktur.
Malzemeler
- Hamur: un, su, tuz, az sıvı yağ
- İç harç: kıyma, ince kıyılmış kuru soğan, maydanoz
- İsot, karabiber, tuz
- Kimi evlerde domates ya da biber salçası
- Kızartmak için bol sıvı yağ
- Servis için limon
Nasıl yapılır?
- Un, su, tuz ve az yağla yumuşak bir hamur yoğrulur, üzeri örtülüp yarım saat kadar dinlendirilir.
- İç harç için kıyma, soğan, maydanoz, isot, karabiber ve tuz çiğ olarak karıştırılır; isteğe göre salça eklenir.
- Hamur oklavayla ince açılır, kâse ya da bardakla daireler kesilir.
- Her dairenin bir yarısına harç konur, diğer yarısı üstüne kapatılarak yarım ay biçimi verilir.
- Kenarlar parmakla ya da çatalla bastırılarak sıkıca kapatılır.
- Kızgın yağda iki yüzü de altın rengini alana kadar kızartılır, kâğıt havluya alınır ve sıcak servis edilir.
Hamur ne kadar ince açılırsa semsek o kadar çıtır olur. Harcın çiğ konması, içinin sulu ve yumuşak kalmasını sağlar; kenarlar iyi kapanmazsa kızartırken harcın suyu yağa karışır.
Ne zaman, nasıl yenir?
Semsek sofranın başında, kebap gelmeden önce yenir. Elle tutulur, üzerine limon sıkılabilir. Ramazan'da iftar sofralarında ve misafir gelen akşamlarda tepsiyle çıkar. Yanında ayran ya da lebeni iyi gider. Taze kızarmış olanını yemenizi öneririz; semsek bekledikçe yumuşar ve çıtırlığını kaybeder. Evde hazırlananlar kızartılmadan dondurulup misafir geldiğinde pişirilebilir. Doyurucu bir hamur işi olduğu için kebaptan önce bir iki adet yetebilir; ana yemeğe yer bırakmak isteyenler paylaşarak yer. Yağını süzmek için kâğıt havluda birkaç saniye bekletilmesi yeterlidir; daha uzun bekletmek çıtırlığı azaltır.
Benzerlerinden farkı
Pişi ya da kol böreği gibi hamur işlerinden farkı, kıymanın çiğ olarak konup hamurla birlikte pişmesidir. İçli köfte ve ağzı yumuk bulgurlu hamurla yapılır; semsekte ise hamur unludur ve daha incedir. Ağzı açık harcı açıkta bırakır; semsek ise tamamen kapalıdır. Lahmacunla harcı akrabadır, ama lahmacun açık ve fırında pişen ince bir hamurdur.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Şanlıurfa'da semsek ara sıcak çıkaran kebapçılarda ve lokantalarda yaygındır; evlerde misafir ve bayram günlerinde yapılır. Lokantalarda çoğu zaman adetle ya da ara sıcak tabağının parçası olarak istenir; kalabalık bir sofrada her çeşitten birer tane söyleyip paylaşmak yaygın bir alışkanlıktır. Karaköprü'de İklim Et Lokantası'nın ara sıcaklar bölümünde bulunur. Ramazan'da iftar sofralarında ara sıcak tepsisinin değişmezlerinden biridir.
İklim'de
Menümüzde Semsek olarak bulunur; aynı bölümde içli köfte de var. menüde gör
Semsek hakkında
Semsek nedir?
Urfa sofrasında ara sıcak olarak gelen, yarım ay biçimli, içi kıymalı bir hamur işidir. Urfa'da çoğunlukla kızartılır; fırında pişirilen yorumları da vardır.
Semsek nerenin yemeği?
Güneydoğu Anadolu'da bilinir; Urfa ve Gaziantep'te farklı yorumları vardır. Adının Orta Doğu'daki sambusak adlı kıymalı börekle akraba olduğu anlatılır.
Semsek acı mı?
İç harca isot girdiği için hafif ısıtır; genellikle acı bir yemek sayılmaz.
Semsek kaç kalori?
Kızartma ya da fırın oluşuna, hamurun inceliğine ve harcın yağına göre değişir.