Nedir?
Bostana, Şanlıurfa'nın sulu salatasıdır. Domates, salatalık, sivri biber, soğan ve bol maydanoz çok ince kıyılır; üzerine nar ekşili, isotlu, limonlu bir su katılır. Tabakta değil kâsede gelir ve kaşıkla yenir. Salatayla ezme arasında, ikisine de tam benzemeyen bir yerde durur: çoban salatası kadar iri değil, ezme kadar koyu değildir. Kebap sofrasında ağzı serinleten, yağı dengeleyen kâse budur.
Adı ve kökeni
Adının "bostan" sözünden, yani sebze bahçesinden geldiği anlatılır; yazın bostanda ne yetişiyorsa kâseye girer. Bu yüzden bostananın tek ve sabit bir tarifi yoktur. Domates ve salatalık hep vardır; nane, semizotu, marul ya da taze sarımsak mevsime ve eve göre eklenir. Urfa dışında bu adla pek bilinmez; şehre gelenlerin sofrada ilk kez tanıdığı tatlardan biridir. Menülerde kimi zaman "bostana salatası" olarak da yazılır. Hangi adla yazılırsa yazılsın, sorduğunuzda gelen şey aynıdır: ince kıyılmış, bol sulu, ekşili bir kâse.
Malzemeler
- Olgun domates
- Salatalık
- Sivri ya da çarliston biber
- Kuru soğan ya da yeşil soğan
- Bol maydanoz, isteğe göre nane ve semizotu
- Nar ekşisi, limon
- İsot, sumak, tuz
- Soğuk su, isteğe göre bir kaşık zeytinyağı
Nasıl yapılır?
- Domates, salatalık ve biber keskin bir bıçakla küçük zarlar hâlinde doğranır; rendeye değil bıçağa güvenilir.
- Soğan ince kıyılır, sumak ve bir tutam tuzla ovulur.
- Maydanoz ve nane ince kıyılır, sebzelerle birlikte geniş bir kâseye alınır.
- Nar ekşisi, limon suyu, isot ve tuz eklenir, karıştırılır.
- Üzerine soğuk su katılır; istenirse zeytinyağı gezdirilir.
- Buzdolabında bir süre dinlendirilir; domates suyunu salınca tadı oturur. Soğuk servis edilir.
Malzeme ne kadar ince kıyılırsa suyu o kadar lezzetli olur. Su oranı damak zevkine göre ayarlanır; kimi evde neredeyse çorba kıvamında, kimi evde daha tok yapılır.
Ne zaman, nasıl yenir?
Bostana yaz yemeğidir; domatesin ve biberin olgunlaştığı aylarda en lezzetli hâlindedir. Urfa'da kebap tabağının yanında küçük bir kâseyle gelir; kaşıkla içilir ya da lavaş banılır. Ciğer kebabının ve çiğ köftenin yanına da iyi gider. Sıcak günlerde ekmekle tek başına hafif bir öğün de olabilir. Hazırlandığı gün tüketilmesi önerilir; bekledikçe sebzeler yumuşar.
Urfa sofrasında bostananın işi tadı dengelemektir. Kuyruk yağlı kebabın, isotlu ciğerin ağırlığını nar ekşisinin ekşisi ve suyun serinliği hafifletir. Bu yüzden kebap tabağı ne kadar zenginse, yanındaki bostana kâsesi o kadar çabuk boşalır. Kışın domates tatsızlaştığında yerini yoğurtlu çorbaya bırakır. Sofrada genellikle ortak kâseden değil, herkesin önüne konan küçük kâselerden yenir; böylece suyu kaşıkla rahatça içilir.
Benzerlerinden farkı
Çoban salatasıyla malzemesi benzer, ama bostana çok daha ince kıyılır ve sulu servis edilir. Gavurdağı salatasında ceviz ve iri doğranmış domates öne çıkar, sos daha azdır. Ezme ise suyu süzülmüş, koyu bir kıvamdadır. Yine bayat ekmekle yoğrulan Urfa mezesi dövmeç bostanayla aynı mevsimin tadıdır ama ekmek içerdiği için daha tok tutar.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Şanlıurfa'da bostana kebapçıların, ciğercilerin ve ev yemeği yapan lokantaların sofrasında sık görülür; yazın evlerde neredeyse her gün yapılır. Yaz aylarında kimi lokantalar bostanayı kebabın yanında kendiliğinden getirir, kimisi ayrıca ister. Karaköprü'de İklim Et Lokantası'nda da ekstra olarak sipariş edilebilir.
İklim'de
Menümüzde Ekstra Bostana olarak bulunur; Urfa sade kebap gibi kebapların yanına ayrıca isteyebilirsiniz. menüde gör
Bostana hakkında
Bostana nedir?
Şanlıurfa'nın sulu salatasıdır. Domates, salatalık, biber, soğan ve yeşillik çok ince kıyılır; nar ekşisi, isot ve soğuk suyla karıştırılıp kâsede kaşıkla yenir.
Bostana nerenin yemeği?
Şanlıurfa'ya özgü olarak bilinir; kebap ve ciğer sofralarının yanında yaygın olarak sunulur.
Bostana acı mı?
İsot ve sivri biberden gelen hafif bir acılığı olabilir. Ne kadar acı olacağı tamamen yapanın elindedir; acısız da hazırlanabilir.
Bostana kaç kalori?
Sebze ve su ağırlıklı olduğu için hafif bir salatadır; eklenen zeytinyağı ve nar ekşisi miktarına göre değişir.